اعتراض که میتوانست در چارچوب اصل ۲۷ قانون اساسی به مطالبهای ملی و اصلاحگر تبدیل شود، در اثر مداخلهٔ خارجی از مسیر حقوقی و اخلاقی خود خارج میشود و نتیجهٔ آن، تضعیف همان حقوقی است که معترضان در پی آن بودهاند؛ بنابراین میتوان با تکیهبر فلسفهٔ سیاسی، اندیشهٔ ایرانی و قانون اساسی ایران گفت که اعتراض مدنی تا زمانی که مستقل، ملی و خود آیین باشد، نهتنها حق بلکه وظیفهٔ شهروندی است؛ اما لحظهای که کشور دیگری وارد این کنش میشود، اعتراض از بیان ارادهٔ مردم به ابزار ارادهٔ دیگران تبدیل میگردد.
